Klimat

Rekordy klimatyczne - skrajne wartości (najwyższe lub najniższe) elementów meteorologicznych lub zjawisk pogodowych, które zostały wyznaczone na podstawie wieloletnich pomiarów meteorologicznych. Pod uwagę bierze się tylko wartości zmierzone lub zaobserwowane w określonym miejscu i czasie, czyli tam gdzie znajdują się punkty pomiarowe. W Polsce pomiary meteorologiczne prowadzi Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej.

Spis treści

• 1 Temperatura powietrza
• 2 Opady
• 3 Inne dane klimatyczne
• 4 Przypisy
• 5 Bibliografia
• 6 Zobacz też
• 7 Linki zewnętrzne

//

Temperatura powietrza

Najwyższa temperatura powietrza

Wartość
Miejsce
Województwo
Data

40,2°C
Prószków
opolskie
29 lipca 1921

39,5°C
Słubice
lubuskie
30 lipca 1994

Średnia wieloletnia temperatura roczna

Najniższa temperatura powietrza

Wartość
Miejsce
Województwo
Data

-41,0°C
Siedlce
mazowieckie
11 stycznia 1940

-40,6°C
Żywiec
śląskie
10 lutego 1929

-40,4°C
Olkusz
małopolskie
10 lutego 1929

Parametr
Wartość
Miejsce
Województwo
Data

Najwyższa średnia
temperatura
8,6°C
Słubice
lubuskie
1931-1960

Najniższa średnia
temperatura
-0,6°C
Kasprowy Wierch
małopolskie
1931-1960

Wybitne amplitudy wieloletnie

Wartość
Miejsce
Województwo
Data

od -35,5°C
do 37°C
Suwałki
podlaskie
12 stycznia 1950
11 lipca 1946

od -33,7°C
do 36,4°C
Kraków
małopolskie
1 lipca 1994
1981-1990

Opady

Najwyższe średnie opady roczne

Wartość
Miejsce
Województwo
Data

1 913 mm
Kasprowy Wierch
małopolskie
wielolecie

1 740 mm
Kasprowy Wierch
małopolskie
wielolecie

Najniższe średnie opady roczne

Wartość
Miejsce
Województwo
Data

333 mm
Słubice
lubuskie
1931-1960

333 mm
Suwałki
podlaskie
1931-1960

Najwyższe opady roczne

Wartość
Miejsce
Województwo
Data

2 770 mm
Dolina Pięciu Stawów
małopolskie
2001

2 663 mm
Dolina Pięciu Stawów
małopolskie
1980

2 418 mm
Kasprowy Wierch
małopolskie
1938

2 396 mm
Kasprowy Wierch
małopolskie
1945

2 027 mm
Śnieżka
dolnośląskie
1941

Najniższe opady roczne

Wartość
Miejsce
Województwo
Data

275 mm
Poznań
wielkopolskie
1982

Najwyższe opady miesięczne

Wartość
Miejsce
Województwo
Data

950 mm
Hala pod Śnieżnikiem
dolnośląskie
lipiec 1997

702 mm
Kamienica
dolnośląskie
lipiec 1997

684 mm
Hala Gąsienicowa
małopolskie
lipiec 1934

631 mm
Klimczok
śląskie
lipiec 1970

Najbardziej wydajne opady w określonym czasie

Okres czasu
Wartość
Miejsce
Województwo
Data

1 minuta
8,1 mm
Legionowo
mazowieckie
22 czerwca 1935

5 minut
25,3 mm
Nowy Bieruń
śląskie
12 czerwca 1914

10 minut
50,3 mm
Trzciana
małopolskie
30 lipca 1972

15 minut
79,8 mm
Ozorków
łódzkie
13 września 1966

30 minut
90,7 mm
Walentynowo
kujawsko-pomorskie
23 lipca 1914

60 minut
180,0 mm
Sułoszowa
małopolskie
18 maja 1996

Najwyższe opady w ciągu określonej liczby dób pomiarowych

Liczba dób
Wartość
Miejsce
Województwo
Data

1 doba
300 mm
Hala Gąsienicowa
małopolskie
30 czerwca 1973

2 doby
428 mm
Hala pod Śnieżnikiem
dolnośląskie
6-7 lipca 1997

3 doby
557 mm
Hala pod Śnieżnikiem
dolnośląskie
5-7 lipca 1997

4 doby
472 mm
Kamienica
dolnośląskie
1. dekada lipca 1997

5 dób
482 mm
Kamienica
dolnośląskie
1. dekada lipca 1997

Najwyższe opady w ciągu 3 dób pomiarowych

Wartość
Miejsce
Województwo
Data

557,0 mm
Hala pod Śnieżnikiem
dolnośląskie
5-7 lipca 1997

456,0 mm
Kamienica
dolnośląskie
1. dekada lipca 1997

431,2 mm
Międzygórze
dolnośląskie
1. dekada lipca 1997

422,4 mm
Hala Gąsienicowa
małopolskie
16-18 lipca 1934

382,8 mm
Witów
małopolskie
16-18 lipca 1934

353,8 mm
Zalesie
małopolskie
15-17 lipca 1934

Inne dane klimatyczne

Ciśnienie atmosferyczne znormalizowane

Parametr
Wartość
Miejsce
Województwo
Data

Najwyższe
ciśnienie atmosferyczne
1 053 hPa
Suwałki
podlaskie
3 stycznia 1993

Najniższe
ciśnienie atmosferyczne
965 hPa
Łódź
Szczecin
łódzkie
zachodniopomorskie
26 lutego 1989

Największa prędkość wiatru
(w porywie)
96 m/s
Śnieżka
dolnośląskie
1968, 1993

Największa prędkość wiatru
(w trąbie powietrznej)
140 m/s
okolice Lublina
lubelskie
20 lipca 1931

Najdłuższa cisza
(bez wiatru)
74 h
Nowy Sącz
małopolskie
1966-1990

Pozostałe rekordy klimatyczne

Parametr
Wartość
Miejsce
Województwo
Data

Największa średnia
roczna liczba dni z burzą
37 dni
Kasprowy Wierch
małopolskie
wielolecie

Największa liczba dni
z burzą w roku
54 dni
Kasprowy Wierch
małopolskie
1963

Największa średnia
roczna liczba dni z mgłą
300 dni
Śnieżka
dolnośląskie
wielolecie

Największa liczba dni
z mgłą w roku
338 dni
Śnieżka
dolnośląskie
1974

Najdłużej
utrzymująca się mgła
144 h
Śnieżka
dolnośląskie
1974

Najgrubsza pokrywa
śnieżna w miesiącach letnich
160 cm
Kasprowy Wierch
małopolskie
3 czerwca 1955

Przypisy

1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8
2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6

Bibliografia

1. Jackowski A. (red.), 2006, Encyklopedia szkolna. Geografia, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków, ISBN 83-7389-845-X.
2. Mizerski W., Żukowski J. (red.), 2001, Tablice geograficzne, Wydawnictwo Adamantan, Warszawa, ISBN 83-7350-025-1.

Zobacz też

• Meteorologia
• Rekordy klimatyczne
• Rekordy temperatury w Polsce
• Rekordy wysokiej temperatury powietrza według państw

Linki zewnętrzne

• Rekordy klimatyczne Polski - strona Zakładu Klimatologii IGiGP UJ

Kwaśne opady to opady, głównie deszczowe, o kwaśnym odczynie (pH do ok. 4–4,5), powstające w wyniku pochłaniania przez kropelki wody gazowych zanieczyszczeń powietrza tworzących z nią kwasy (tzw. bezwodników kwasowych), głównie dwutlenku siarki (SO2).

Zobacz też

• Kwaśny deszcz

Klimat umiarkowany – rozległa strefa klimatyczna, dzieląca się na półkuli północnej na chłodniejszą północną i cieplejszą południową i na półkuli południowej na cieplejszą północną i chłodniejszą południową. Średnia roczna temperatura waha się od 0 °C do 10 °C, a opady atmosferyczne występują w różnych porach roku. Charakterystyczną formacją roślinną dla klimatu umiarkowanego w części chłodniejszej jest tajga, natomiast części cieplejszej lasy liściaste i mieszane (kraje Europy Środkowej i południowa, czasem też środkowa część Skandynawii). Pory roku są w tej strefie łatwo rozpoznawalne i wyznaczane przez przebieg temperatury (ciepła, wilgotna wiosna, ciepłe, zazwyczaj suche lato, chłodna, wilgotna jesień i zima z niewykluczonymi opadami śniegu).

Klimat umiarkowany dzieli się na:

• umiarkowany ciepły
  • morski (mała roczna amplituda temperatury powietrza, znaczące opady w ciągu całego roku, np. Europa Zachodnia)
  • przejściowy (zmienne stany pogody, np. Polska)
  • kontynentalny (duża roczna amplituda temperatury powietrza, opady małe z dominacją letnich, np. Ukraina, Białoruś, płd, Rosja, Kazachstan)
  • monsunowy (duża roczna amplituda temperatury, silne opady podczas monsunu letniego, np. północna Japonia, północno-wschodnie Chiny)
• umiarkowany chłodny
  • morski (chłodne lata, łagodne zimy, silne opady przez cały rok, np. środkowa Norwegia, płd.Islandia, Nowa Fundlandia, Falklandy, Wyspy Campbella, Archipelag Aleksandra)
  • kontynentalny (bardzo ciepłe, upalne lato i mroźna, siarczysta zima, na przykład środkowa Federacja Rosyjska
  • przejściowy (zmienne stany pogody, np. Finlandia)
  • monsunowy ( duża roczna amplituda temperatury powietrza, silne opady podczas monsunu letniego,, południowo-wschodnia Rosja)

Obszary klimatu zwrotnikowego

Klimat zwrotnikowy - w klasyfikacji klimatów Okołowicza, jedna z 5 głównych stref klimatycznych, obejmująca obszary kuli ziemskiej w okolicach obu zwrotników. Średnie roczne temperatury w tej strefie przekraczają 20 °C, ale średnie miesięczne są bardziej zróżnicowane w ciągu roku niż w klimacie równikowym: temperatura najchłodniejszego miesiąca może wynosić od 10 do 20 °C natomiast temperatury najcieplejszego miesiąca są wyższe niż we wszystkich pozostałych strefach (często przekraczają 30 do 35 °C). Cechą charakterystyczną klimatów zwrotnikowych są duże amplitudy dobowe temperatur. Opady występują najczęściej lub wyłącznie w półroczu letnim. W klimatach suchych są one sporadyczne lub całkowicie ich brak.

Obszary wybitnie zwrotnikowe występują m.in. na pustyniach: Sahara (największa z pustyń), Ar-Rub al-Chali, Wielka Pustynia Australijska oraz najsuchsze miejsce na Ziemi - pustynia Atacama

Strefa klimatów zwrotnikowych obejmuje następujące obszary kuli ziemskiej: północną część Meksyku, południowo-wschodnie krańce Stanów Zjednoczonych (m.in. Florydę), północną Afrykę bez wybrzeża śródziemnomorskiego, Półwysep Arabski i Bliski Wschód, Półwysep Indyjski i Indochiński, środkowy pas Ameryki Południowej (w tym wąski pas wybrzeża pacyficznego sięgający od 30°S aż w okolice równika), południową Afrykę (bez samego południowego krańca kontynentu) oraz większą część Australii (bez północnych i południowych krańców kontynentu).

Na obszarach lądowych strefy zwrotnikowej występują wyże okołozwrotnikowe, stąd też opady w tych obszarach są znikome, co powoduje, że jest w nich sucho lub skrajnie sucho. Ukształtowały się tutaj największe pustynie świata, m.in. Sahara, Ar-Rub al-Chali, Wielka Pustynia Australijska oraz najsuchsze miejsce na Ziemi - pustynia Atacama, gdzie przez kilkaset lat nie spadła ani jedna kropla wody. Z kolei brak opadów na wschodnich wybrzeżach strefy zwrotnikowej związany jest z występowaniem chłodnych prądów morskich. Natomiast wybrzeża zachodnie są wilgotniejsze, co związane jest z występowaniem wiatrów wschodnich, które przynoszą wilgotne powietrze znad oceanu. Dodatkowo w Azji Południowej i Azji Południowo-Wschodniej obfite opady przynosi co roku monsun letni.

Podsumowując, w strefie klimatów zwrotnikowych wydziela się następujące typy klimatów:

• wilgotny oraz wilgotny monsunowy
• pośredni oraz pośredni monsunowy
• kontynentalny suchy oraz kontynentalny suchy monsunowy
• wybitnie i skrajnie suchy.

Gleby występujące w strefie klimatu zwrotnikowego to tzw. szaroziemy charakteryzujące się niską zawartością próchnicy.

Lima (Peru) - roczna suma opadów zaledwie 9 mm

Multan (Pakistan) - średnie temperatury najcieplejszych miesięcy przekraczają 35°C, skąpe opady przez cały rok

Bombaj (Indie) - poza okresem bardzo obfitych deszczy monsunowych spada niewiele opadów

Bariera orograficzna - łańcuch górski będący przeszkodą dla swobodnego przepływu masy powietrza, wymuszający prądy anabatyczne i katabatyczne.

Zobacz też

• przegląd zagadnień z zakresu geografii

Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji od 2009-11.
Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Klimat polarny to najsurowszy klimat na kuli ziemskiej, głównie ze względu na niskie temperatury powietrza - w środkowej części Antarktydy (półkula południowa) przeciętna temperatura w zimie wynosi ok. -60°C do -70°C, w lecie nieco cieplej od -30°C do -50°C. Najcieplejszym obszarem jest wybrzeże, szczególnie okolice Półwyspu Antarktycznego - styczeń przeciętnie +1°C. Poza tym klimat polarny charakteryzują silne wiatry i burze śnieżne.

Natomiast klimat Arktyki (półkula północna) jest zróżnicowany, ponieważ zależy od szerokości geograficznej oraz położenia względem dużych zbiorników wodnych. Najniższą temperaturę powietrza odnotowano na terenie Jukonu, w Jakucji i Grenlandii i wynosiła ona -70°C. Najwyższe arktyczne temperatury średnie spotyka się na Arktyce morskiej, a więc na Aleutach, Islandii i północy Europy.

Głównymi cechami tego klimatu są długie zimy, podczas których dominują niskie temperatury oraz krótkie lata. Pomiędzy poszczególnymi obszarami występują jednak pewne różnice, wynikające z wielkości obszaru (np. w dwóch miejscach w Grenlandii oddalonych zaledwie o 8° szerokości geograficznej można zauważyć aż do 14°C różnicy, jeśli chodzi o średnie temperatury).

Ten artykuł dotyczy pojęcia. Zobacz też: Mikroklimat (grupa muzyczna).

Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji od 2010-03.
Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.
Adnotacja: kwiecień 2008.

Mikroklimat, zespół czynników meteorologicznych bezpośrednio określających bytowe warunki organizmu lub grupy organizmów, zależy bezpośrednio od różnych przedmiotów terenowych, naturalnych lub sztucznych. Organizmy żyjące w dnie lasu żyją w innym mikroklimacie niż te, które żyją w warstwie koron drzewnych, jaskinia stwarza szczególny mikroklimat organizmom jaskiniowym, podobnie człowiek może stworzyć roślinom mikroklimat, uprawiając je w szklarniach lub cieplarniach.

Mikroklimat w znaczeniu encyklopedycznym jest to klimat charakterystyczny dla małej części środowiska, której odrębność jest wynikiem specyfiki układu czynników ją tworzących, np. wysokością i wahaniami temperatury, wilgotności, prędkością ruchu powietrza itp. Określonym mikroklimatem może się charakteryzować zarówno obszar geograficzny (np. miejscowość, kotlina, czy wąwóz), jak i twór sztuczny zbudowany przez człowieka (wnętrze samochodu, mieszkanie, hala produkcyjna). Zobacz też: klimat.

Czynniki kształtujące mikroklimat Do podstawowych czynników kształtujących mikroklimat środowiska należy zaliczyć temperaturę powietrza, wilgotność, ruch powietrza, promieniowanie cieplne, ciśnienie atmosferyczne. Wszystkie części składowe mikroklimatu wywierają wpływ na samopoczucie człowieka, jego sprawność fizyczną i umysłową, na wydajność pracy oraz zachowanie dobrego stanu zdrowia. Mikroklimat decyduje także o gospodarce cieplnej organizmu.

Ten artykuł dotyczy pory roku. Zobacz też: destalinizacja.

Odwilż

Odwilż – termin oznaczający okres ocieplenia przychodzący po okresie zamarzania. Skala czasowa odwilży zależy od rozważanych procesów klimatycznych i może trwać od kilku dni do tysięcy lat.

Spis treści

• 1 Średnie szerokości geograficzne
  • 1.1 Klimatologia
  • 1.2 Wiatry fenowe
  • 1.3 Powodzie
• 2 Pustynie polarne i lód morski
• 3 Klimat alpejski
• 4 Przykładowe procesy geologiczne i biologiczne
• 5 Wydarzenia historyczne
• 6 Meteorologiczne procesy determinujące odwilż
• 7 Zmiany klimatu
• 8 Okresy odwilży w Polsce
• 9 Przypisy
• 10 Zobacz też
• 11 Dyskusja

//

Średnie szerokości geograficzne
Klimatologia

Każdego roku około 50 milionów kilometrów kwadratowych ziemi na półkuli północnej przechodzi przez fazę odwilży. Zmiana momentu wystąpienia wiosennej odwilży wpływa na roczną średnią ilość wymiany dwutlenku węgla z otoczeniem poprzez długość produkcji pierwotnej W średnich szerokościach geograficznych odwilż związana jest z przyjściem wiosny, kiedy topnieją śnieg i lód, następuje odmarzanie lądu i ruszają rzeki uprzednio skute lodem. Zjawisko powoduje zmiany w wymianie energii, wymianie gazów śladowych, w powierzchniowych warunkach meteorologicznych i w aktywności hydrologicznej.

Wiatry fenowe

W Tatrach odwilż jest często związana z wiatrem halnym.

Powódź na rzece Dunaj (Węgry i Chorwacja) spowodowana wiosennym topnieniem śniegu i gwałtownymi opadami. Górny rysunek pokazuje sytuację 3 kwietnia 2006, a dolny ten sam obszar ale 24 marca, 2006. Na zdjęciu woda jest w kolorach czarnych i niebieskich.

Powodzie

Gwałtowna odwilż na początku wiosny, zwłaszcza przy dużych opadach śniegu w zimie i połączona z opadami deszczu, jest częstą przyczyną powodzi w średnich szerokościach geograficznych, m.in. w Europie Centralnej. Za tego typu scenariusz odpowiadają dwa czynniki związane ze śniegiem – ilość śniegu (wyrażana w jednostkach ciekłej wody) oraz szybkość topnienia. Dramatyczną powodzią związaną z wiosenną odwilżą i topnieniem śniegu była powódź w marcu i kwietniu 1997 w stanie Dakota Północna, USA oraz w kanadyjskiej prowincji Manitoba. Wylała wtedy rzeka Red River.

Innym mechanizmem powodziowym związanym z odwilżą jest akumulacja i blokada lodu na rzekach. Np. w Polsce i Niemczech ten mechanizm jest związany z sytuacją, w której odwilż następuje najpierw na południu i płynący lód napotyka przeszkodę w północnej części rzeki, jeszcze zamarzniętej. Część powodzi w Europie Centralnej w okresie wiosny związana jest z niżem genueńskim typu Vb (ang. Genoa cyclone type Vb; wg W.J. Van Bebbera) znad Morza Śródziemnego przynoszącym ciepłe i wilgotne powietrze.

Pustynie polarne i lód morski

W obszarach biegunowych i podbiegunowych odwilż jest terminem związanym z cyklem zamarzania i ocieplenia (odmarzania) (ang. freeze-thaw, patrz także weathering). Na podstawie badań paleoklimatycznych ocenia się, że około 1/3 powierzchni ziemi była pod wpływem procesów odmarzania i zamarzania. Proces rozmrażania i zamarzania związany jest z pustyniami obszarów biegunowych – o powierzchni wynoszącej około 5 milionów kilometrów kwadratowych – gdzie temperatura nie przekracza latem 10 °C, opady wynoszą mniej niż 2,5cm rocznie, a ląd pokryty jest żwirem. Przykładem pustyni polarnej są Suche Doliny McMurdo (ang. McMurdo Dry Valleys). Na obszarze Alaski czy Syberii, gdzie znajduje się wieczna zmarzlina, odwilż pojawia się krótko latem i powoduje topnienie tylko wyższych warstw gruntu, powodując krótkotrwałe powstawanie bagien.

W Arktyce warstwa śniegu zaczyna się topić w lecie (późny maj, wczesny czerwiec). Powstają wtedy małe baseny wody. Woda pochłania więcej promieniowania słonecznego niż śnieg i ocieplenie powoduje powstawanie dziury odwilżowej; często najgłębszego miejsca w topniejącym śniegu i lodzie.

Suche doliny McMurdo, zdjęcie Landsat 7 zrobione 18 grudnia 1999

Klimat alpejski

W obszarach górskich lodowców tworzą się warunki peryglacjalne (ang. periglacial conditions, patrz też ang. active layer). Cykl odwilży (odmarzania) i zamarzania jest odpowiedzialny za nieregularne formy terenu, ponieważ lód wywiera olbrzymie siły na otaczające go skały.

Przykładowe procesy geologiczne i biologiczne

• Deserado River (Rio Deserado) w argentyńskiej prowincji Santa Cruz jest rzeką powstającą z (sezonowego) odmarzania lodowca.
• Z odwilżą związane jest też sezonowe powstawanie jezior. Np. Cobbs Lake Creek w kanadyjskim wschodnim Ontario tworzy się w czasie wiosennej odwilży. Przy tym jeziorze w czasie migracji zatrzymuje się bernikla kanadyjska.
• W Norwegii lemingi (Lemmus lemmus) spędzają zimę pod śniegiem, ale wraz z przyjściem odwilży na wiosnę zmuszone są migrować do wyżej położonych obszarów.

Wydarzenia historyczne

Niektóre historyczne wydarzenia meteorologiczne związane są z odwilżą.

• Ofensywa Wisła-Odra Armii Czerwonej zatrzymała się na Odrze 31 stycznia 1945 roku ze względu na problemy logistyczne, m.in. związane z odwilżą.
• W czasie Bitwy pod Berezyną rozegranej w dniach 25 listopada do 29 listopada 1812 roku nagła odwilż spowodowała załamanie się kry lodowej i wylanie rzeki.

Meteorologiczne procesy determinujące odwilż

Zjawisko odwilży na wiosnę związane jest ze wzrastającą ilością promieniowania słonecznego do ziemi w średnich i polarnych szerokościach geograficznych. Mimo że zmiana ta następuje dość powoli, bo przez 3 miesiące zimy, to odwilż może nastąpić całkiem gwałtownie. Dzieje się tak dlatego, że ogólna cyrkulacja atmosfery przechodzi zmianę z cyrkulacji “typowo” zimowej na “typowo” letnią. Ogólnie mówiąc, cyrkulacja atmosfery jest związana ze sposobem wymiany ciepła pomiędzy obszarami tropikalnymi i szerokościami umiarkowanymi (musi być bardziej lub mniej efektywna). W zimie różnica temperatury pomiędzy tymi szerokościami jest większa niż w lecie i to wymusza zmianę cyrkulacji. Natomiast wiosną i jesienią następuje przejście pomiędzy tymi dwoma stabilnymi sytuacjami – czasami “wybierana” jest cyrkulacja zimowa, a czasami letnia. Dlatego powiedzenia “Kwiecień plecień, wciąż przeplata – trochę zimy, trochę lata” lub “W marcu jak w garncu (ciągle się przeplata – trochę zimy, trochę lata)” zawierają dużo prawdy i opisują cykle odwilżowe (zmiany pomiędzy typem cyrkulacji) obserwowane na wiosnę. Zjawisko odwilży (zwłaszcza przejściowej) jest analogiczne do zjawiska babiego lata występującego jesienią, w czasie przejścia z jesieni do zimy. Tę analogię opisuje dobrze jesienne przysłowie “Miesiąc październik – marca obraz wierny“.

Odwilż jest też determinowana przez lokalne lub regionalne procesy, np. przez wiatry fenowe (halny) lub przez sytuację synoptyczną – np. tor (drogę) niżu.

Zmiany klimatu

Na początku XXI wieku odwilż (odmarzanie) jest rozważana w kategoriach zmian klimatu. Naukowcy alarmują, że olbrzymie obszary zachodniej Syberii są poddane zjawisku rozmrażania (odwilży) po raz pierwszy od 11 tysięcy lat. Związane jest to ze zmianą temperatury zachodniej Syberii o 3 °C przez 40 lat (pod koniec 20 wieku).

Okresy odwilży w Polsce

Dla obszaru Polski wyróżnia się trzy okresy zimowych odwilży pojawiające się z największą częstotliwością Występują one w trzeciej dekadzie grudnia (tzw. odwilż bożonarodzeniowa), trzeciej dekadzie stycznia oraz pierwszej dekadzie lutego.

Przypisy

1. ↑ Variability in Springtime Thaw in the Terrestrial High Latitudes: Monitoring a Major Control on the Biospheric Assimilation of Atmospheric CO2 with Spaceborne Microwave Remote Sensing, Kyle C. McDonald, John S. Kimball, Eni Njoku, Reiner Zimmermann, Maosheng Zhao, Earth Interactions, 8, paper 20, 2004.

Zobacz też

• Zmianę na mniej formalny stosunek nazywamy w psychologii, polityce i kulturze ociepleniem – patrz odwilż (historia).
• Z odwilżą związane są też procesy erozji, np. budynków lub dróg. W czasie odwilży częste są kałuże, zwłaszcza na drogach.
• W ekologii cykl odwilży i zamarzania jest związany z powstawaniem tundry.
• W krajach anglosaskich styczniowa odwilż (January thaw) oznacza krótki okres, w którym temperatura szybko wzrasta w środku zimy.
• Lawina może powstawać przy odwilży.

Dyskusja

• Angielskie thaw to odmrożenie, rozmrażać, odtajać, odwilż i jest nieco ogólniejsze niż polska odwilż, która kojarzy się z wiosenną pogodą. Francuska nazwa to dégel. Roztopy wiosenne i odwilż są (prawie) synonimami w języku polskim.

Klimat kontynentalny – jeden z podstawowych rodzajów klimatu. Kształtuje się w głębi lądu. Wyróżnia się największą dobową oraz roczną amplitudą temperatury powietrza. Lata są upalne, a zimy surowe, mroźne. Wraz ze zwiększaniem się odległości od morza maleje wilgotność powietrza, przeciętne zachmurzenie nieba oraz ilość opadów. Zwiększone jest za to zapylenie powietrza.

Przykładami wpływów kontynentalnych są stepowe obszary Azji Środkowej lub też kraje Europy Wschodniej.

Zobacz też

• przegląd zagadnień z zakresu meteorologii

Klimat okołobiegunowy - obejmuje dwa typy klimatów:

• subpolarny (podbiegunowy) - północna Syberia, północna Kanada, Alaska, a na południowej półkuli np: Wyspy Kerguelena, Wyspa Heard, Wyspy McDonalda i Wyspa Bouveta.
• polarny (biegunowy) - Antarktyda, Grenlandia, wyspy Arktyki, północne krańce Syberii (wg podziału Okołowicza).

Oba te klimaty charakteryzują się niskimi opadami przez cały rok, nie przekraczającymi 250 mm, w klimacie subpolarnym są to opady głównie śniegu, zaś w klimacie polarnym tylko śniegu. W klimacie subpolarnym temperatura w najcieplejszym miesiącu nie przekracza +10 °C, a większą część roku jest ona niższa. W klimacie polarnym temperatura nigdy nie przekracza 0 °C. Roczna amplituda temperatur powietrza wynosi 84 °C.

Charakterystyka klimatu subpolarnego:

• pojawia się zjawisko dnia i nocy polarnej
• brak klimatycznego lata (2-3 miesiące temp. do 10)
• zima długa, mroźna trwająca 9-10 miesięcy
• opady śniegu do 300 mm

Charakterystyka klimatu polarnego:

• zjawisko dnia i nocy polarnej
• przez cały rok temp. ujemne (-20 do -50)
• opady śniegu do 250 mm

Zobacz też

• klimat umiarkowany
• klimat podzwrotnikowy
• klimat zwrotnikowy
• klimat równikowy